Liderzy Aktywnej Hromady działają!

W ramach programu „Aktywna Hromada” – oprócz 3 planowanych  grup liderskich w hromadach Muzykivka, Voloske i Kramatorsk – wyłonił się czwarty, szkolny zespół w miejscowości Konstantinovka (Konstantynówka), który realizuje miniprojekt, w ramach którego uczniowie, nauczyciele, rodzice i władze samorządowe wspólnie szukają rozwiązań rozwojowych dla szkoły.

Jego główną organizatorką jest Lena Andrienko (Олена Андрієнко), członkini „hromady kramatorskiej” w ramach programu Aktywna Hromada. Podczas zajęć warsztatowych w czasie Letniej Szkoły Partycypacji pracowała ona w zespole kramatorskim, ale następnie podjęła decyzję
o samodzielnym zrealizowaniu w swojej szkole osobnego projektu partycypacyjnego.
W konstantynowskim gimnazjum Lena pełni od niedawna rolę metodyka - doradcy nauczycieli. Uzasadniając swoją decyzję wskazała na to, że trudno jej byłoby uczestniczyć w spotkaniach
i działaniach reszty grupy w Kramatorsku odległym od Konstantynówki o godzinę jazdy marszrutką. Ponadto, „Kramatorscy” postawili na projekt silnie powiązany z miastem i jego specyfiką, w którym niełatwo byłoby się odnaleźć osobie spoza tamtejszej społeczności. Kompetencje i zainteresowania Leny są mocno związane ze szkołą i jej edukacyjną oraz wychowawczą aktywnością,  Last but not east, Lena wskazała też, że szkoły w Ukrainie - a szczególnie w tym jej regionie- pilnie potrzebują sensownych społecznych inicjatyw i działań. Projekt Leny ma na celu pobudzenie aktywności społeczności szkolnej i związanej ze szkołą oraz skłonienie pozostających wciąż na uboczu grup i osób do partycypacji w podejmowanych działaniach. Jej zdaniem, rodzice uczniów w niewielkim stopniu angażują się w codzienne życie szkoły. Zarówno Lena, jak i inne moje rozmówczynie z gimnazjum podkreślały, że w Ukrainie nie istnieje ugruntowana tradycja uczestniczenia  rodziców uczniów w różnych aktywnościach  podejmowanych na terenie szkoły oraz współdziałania z innymi szkolnymi korporacjami.

Konstantynowskie gimnazjum (Константиновская Гимназия) to największa publiczna powszechna szkoła w mieście. Uczęszcza do niej około 400 uczniów. Szkoła boryka się z trudnościami materialnymi wywołanymi przez wieloletnie niedofinansowanie. Daje się jednak zauważyć, że placówka powoli i systematycznie odnawia swoją bazę. Na przykład, ostatnio podjęto decyzję o wymianie okien w ramach programu ПР ООН  “Місцевий розвиток, орієнтований на громаду -3”, finansowanego przez europejskie państwa i organizacje wspierające Ukrainę. Oczywiście, pozostaje jeszcze wiele do zrobienia, gdyż budynek obecnego gimnazjum to wyeksploatowany „spadek” po niegdysiejszej zawodówce, liczący sobie już 70 lat. W Konstantynówce dominuje opinia, że szkoła wciąż „trzyma markę”, pomimo trudnych czasów i permanentnych zmian. Faktycznie, w tym roku miała miejsce w gimnazjum kolejna reforma- wprowadzono w klasach ukraiński jako obligatoryjny język nauczania. Władze szkolne i nauczyciele aktywnie szukają kontaktów z partnerami z zagranicy widząc w tym szansę na kształtowanie bardziej otwartych postaw uczniów. „Jeśli nasza młodzież nie zobaczy choć raz na własne oczy świata innego, niż ten w Konstantynówce, łatwo pogrąży się w marazmie i pesymizmie”- zauważa w rozmowie ze mną dyrektorka gimnazjum, Galina Szeredeka (Галина Шередека). Niewielka grupa uczniów była niedawno na Litwie w ramach wymiany z jedną z tamtejszych szkół. „Program, w którym braliśmy udział i krótki pobyt za granicą naprawdę zmienił postawy uczestników, sprawiając, że biorący w nim udział uczniowie stali się bardziej aktywni i chcą teraz działać na rzecz szkoły. Prawie wszyscy, którzy zdecydowali się brać udział w dzisiejszej debacie, byli jego beneficjentami”- dodaje Lena.

DZIAŁANIA W AKTYWNEJ HROMADZIE

Projektując kluczowe aktywności projektu jego liderka, Lena skorzystała z niektórych propozycji przedstawionych ukraińskim uczestnikom podczas Letniej Szkoły Partycypacji.

W trakcie pierwszej debaty posłużyła się metodą metaplanu, którą przećwiczyliśmy w Wildze podczas 4 sesji. W trakcie drugiej debaty zaproponowała uczestnikom sesję kreatywnego planowania przy zastosowaniu partycypacyjnej metody „World Cafe”, którą również przedstawiliśmy ukraińskim koleżankom i kolegom podczas wrześniowego warsztatu. W kolejnych krokach możliwie najszersze grono uczestników ze społeczności szkolnej miało określić swoje potrzeby i oczekiwania względem gimnazjum, wyselekcjonować z listy propozycji najbardziej priorytetowe i pożądane zmiany a na koniec zaplanować ich wdrożenie i ewentualnie wprowadzić swoje pomysły w życie.

Poszczególne działania w szkole przedstawia poniższy schemat:

 

Krok 1. Jesienią  w szkole przeprowadzono  publiczną ankietę wśród  uczniów. Uczestnicy przyklejali karteczki w kształcie liści do rozwieszonych na korytarzach specjalnych plakatów ze schematem drzewka. Po jednej stronie „drzewka” uczestnicy przyklejali karteczki ze swoimi propozycjami pod hasłem: Chcę zmienić, po drugiej -  Podoba mi się. Przykładowe opinie: Jest zbyt duża ilość prac domowych, Podobają mi się niektórzy nauczyciele, Zmiany wymaga nasza stołówka.

Analiza tych plakatów była dla nas, pedagogicznego personelu szkoły, bardzo ciekawym doświadczeniem. Pokazała dobitnie, że jest nad czym pracować.

Krok 2. Lena i jej współpracownicy chcieli jednak poznać stanowisko innych uczestników życia szkolnego, którzy nie mieli okazji przylepić swoich opinii do plakatów. W drugim kroku z pomocą ankiety Google można było zabrać głos w sprawie ewentualnych zmian w szkole. Tym razem mogli to zrobić także rodzice uczniów.

Krok 3. Po zamknięciu  ankiety zespół dokonał analizy wyników i podjął decyzję o zorganizowaniu publicznej debaty w szkole, z wykorzystaniem metody metaplanu. W pracy uczestniczyło 35 uczniów, rodziców i nauczycieli konstantynowskiego gimnazjum.

Uporządkowaliśmy zebrane opinie i pomysły. Bardzo się nam ta metoda spodobała, Będzie bardzo przydatna w szkole przy wprowadzaniu myślenia projektowego.

Krok 4. Organizacja 2 debaty szkolnej (poniżej relacja opiekuna tej grupy – Janusza Żmijskiego, który w grudniu odwiedził szkolną społeczność i wziął udział w spotkaniach oficjalnych i wielu rozmowach nieformalnych.)

Podczas pierwszej debaty (krok 3) jedna z grup pracowała nad metaplanem  zatytułowanym PARTNERSKI, dotyczącym PARTNERSKICH RELACJI.

Lena wyjaśniła, że chodziło o równe i partnerskie relacje nawiązywane przez wszystkich uczestników szkolnego życia a pożądane z punktu widzenia procesu rozwoju szkoły.

Drugi plakat był poświęcony FORMOM I METODOM NAUCZANIA.

Na jednej z karteczek ktoś napisał:
W szkole wciąż uczą nas jak w Związku Radzieckim, podając sumaryczne tezy do zapamiętania, a przecież jest Internet, gdzie wszystko to można znaleźć. Ktoś inny zauważył: Nie uczą tu, jak się posługiwać zdobytą wiedzą, a przecież rzecz jest
w rozwijaniu kompetencji.

Lena skomentowała ten plakat następująco:

Niezwykle interesująca była dla nas, nauczycieli, możliwość zapoznania się
z tym, jak rodzice postrzegają i oceniają naszą pracę. Teraz wyciągamy z tego materiału wnioski: nad czym powinniśmy
w najbliższym czasie pracować my, nauczyciele gimnazjalni?

Kolejna grupa pracowała w trakcie pierwszej publicznej debaty nad TREŚCIAMI NAUCZANIA (czego i w jakim zakresie i wymiarze uczymy?).

Zdaniem Leny: Mamy problem z przytłaczającą ilością codziennych lekcji. Jest ich 27 tygodniowo, więc codziennie odbywa się w każdej klasie 5-6 godzin zajęć.

Zastanawiamy się teraz nad tym, czy i jak można byłoby zintegrować niektóre zajęcia.

Ostatnia grupa pracowała nad kwestiami związanymi z MATERIALNO-TECHNICZNĄ BAZĄ SZKOŁY.

Z podsumowania Leny wynika: To trudny temat, gdyż sytuacja kraju sprawia, że finansowanie szkól jest mocno ograniczone.

Dodatkowo,  społeczeństwo nasze jest w sporej części pasywne i roszczeniowe, co komplikuje sprawę. Zdaniem wielu ludzi zmiany na lepsze powinny zajść same z siebie, bez ich udziału.

12.12.2016 r. w budynku Gimnazjum z Ogólnokształcącą Szkołą I Stopnia w Konstantynówce odbyła się 2 debata (krok 4). W szkolnym spotkaniu udział wzięli: 8 rodziców uczniów, 9 uczniów, 9 nauczycieli, dyrektorka szkoły, przedstawicielka władz lokalnego samorządu (zajmująca się sprawami oświaty) oraz Janusz Żmijski (ekspert z Polski) Większość obecnych uczestniczyła także w pierwszej debacie. Brało w niej udział nieco więcej rodziców uczniów i uczniów, niż w drugiej. Lena tłumaczyła to epidemią grypy, która uniemożliwiła przybycie niektórym z nich. Sala, w której zorganizowano spotkanie, została odpowiednio przygotowana.: umieszczono w niej wszystkie plakaty wypracowane podczas pierwszej debaty.

Spotkanie rozpoczęła dyrektorka szkoły, Galina Szeredeka witając przybyłych:

Następnie  Lena i jej partnerka przedstawiły mnie, wyjaśniając powód mojej obecności.  Później - korzystając z wiszących na ścianie metaplanów z I debaty - prowadzące przypomniały przebieg i rezultaty dotychczas podjętych działań.

Po nawiązaniu do ankiety i poprzedniej debaty podzieliły zgromadzonych na cztery grupy ćwiczeniowe, dbając o to, by w każdej z nich w równych proporcjach znaleźli się przedstawiciele każdej szkolnej korporacji.

Prowadzące przeprowadziły dwa ćwiczenia pomagające ukształtować się powołanym do życia zespołom: wyłonienie odtwórców niezbędnych ról i liderów oraz pierwszy trening we wspólnym działaniu. Należało szybko wymyślić i zastosować niewerbalny sposób komunikowania się w zakresie niezbędnym do wykonania postawionego przed zespołem zadania.  

Następnie prowadzące przybliżyły uczestnikom założenia metody „World Cafe”. Wyjaśniły, że z jej pomocą będzie można teraz nawiązać skuteczny i otwarty dialog w całej grupie przygotowującej oczekiwane zmiany w szkole. Swobodna atmosfera- podobna do tej, jaka panuje w kawiarniach- sprzyja dzieleniu się wiedzą i ciekawymi ideami, wzajemnemu inspirowaniu się. „Goście kawiarniani na całym świecie podkreślają siłę i ważność tworzenia przyjaznej przestrzeni- tak by każdy czuł się bezpiecznie i zaproszony. Ludzie, którzy czują się komfortowo- gdyż mogą być sobą- są najbardziej skłonni do twórczego myślenia, mówienia i słuchania”.

Prowadzące podkreśliły, że dzisiejsza dyskusja nie będzie miała na celu wypracowania konkretnych rozwiązań. Nie służy również dogłębnemu poznaniu opinii całej grupy na dane tematy. Będziemy zadowolone, jeśli uczestnicy projektu poznają teraz swoje potrzeby i oczekiwania. Mamy nadzieję, że spokojnie porozmawiacie o sprawach, które są dla was ważne czyli ewentualnych kierunkach zmian w szkole. Na pracę nad szczegółowymi rozwiązaniami przyjdzie czas później - powiedziała Lena.

Następnie grupy przystąpiły do organizowania sobie miejsc do pracy. Zadaniem każdej z nich było sformułowanie i zapisanie wstępnych pomysłów odnoszących się do przydzielonego jej jednego z czterech zagadnień:

  • Wprowadzenie systemu pracowni przedmiotowych

  • Specjalne miejsce dla uczniów w szkole („Zona komforta”)

  • Sieć WIFI w szkole

  • Miejsca do odpoczynku i relaksu w szkole.

Lista zagadnień powstała w wyniku dotychczasowych dyskusji, w tym pierwszej debaty. Znalazły się na niej najczęściej formułowane przez uczestników konkretne potrzeby i oczekiwania kierowane do szkoły.

Grupy robocze miały nanieść swoje pomysły na plakaty. Prowadzące poprosiły, by nadać im jednakową strukturę: opisać zasoby, jakimi dysponujemy w celu zrealizowania danego projektu, wskazać na pojawiające się w związku z nim specyficzne potrzeby („deficyty”) oraz zaplanować dziesięć pierwszych kroków, jakie należałoby zdaniem członków grupy poczynić, by wykonać dane zadanie.

Po kilkudziesięciu minutach grupy zakończyły pracę nad „swoimi” plakatami i zaczęły rotacyjnie zamieniać się miejscami, by zapoznać się z efektami pracy innych grup i ewentualnie odnieść do nich.  Przy każdym stoliku i plakacie pozostał tylko wskazany przez daną grupę „gospodarz”.

Kiedy pozostali członkowie  jego grupy odeszli, miał przywitać kolejne grupy „gości” przybyłych na rundę rozmowy, a następnie:

  • krótko przekazać przybyłym kluczowe punkty rozmowy, którą jego grupa przed chwilą odbyła, wskazując przy okazji na zapisane efekty dyskusji i udzielając wyjaśnień, jeśli pojawiła się taka potrzeba;

  • wspierać „gości” przybyłych do jego stołu w podjęciu, rozwijaniu o dopisywaniu głównych myśli i wątków związanych z zagadnieniem, którym zajmowała się pierwotna grupa pracująca przy tym stoliku.

Po odwiedzeniu wszystkich „punktów roboczych” każda grupa wróciła do swojego pierwotnego stolika. Przy pomocy „gospodarza” członkowie zapoznawali się z uwagami i pomysłami „gości” po czym odnosili do nich.

Prowadzące poprosiły teraz przedstawicieli poszczególnych grup, by przy pomocy plakatów przedstawili krótko na forum główne wątki i idee dotyczące zagadnień, którymi się zajmowały ich zespoły.

Po zakończeniu prezentacji Lena zapowiedziała, że kolejnym krokiem będzie uważna analiza efektów „World Cafe”. Na jej podstawie będzie można następnie przystąpić do tworzenia szczegółowych planów tworzenia nowych oczekiwanych rozważań w szkole. Podziękowała obecnym za twórczą i efektywną pracę.  Na koniec zrobiliśmy sobie pamiątkowe zdjęcie.

 

 

Celami programu „Aktywna Hromada” jest wzmocnienie zdolności lokalnych wspólnot w Ukrainie do współprowadzenia lokalnej polityki oraz zwiększenie zaangażowania ich mieszkańców i mieszkanek w publiczny dialog. W wypracowywanie rozwiązań i ich wdrażanie zaangażowane są lokalne grupy działania, które: przeprowadzają diagnozę potrzeb i oczekiwań mieszkańców i mieszkanek; zbierają opinię publicznej podczas dwóch publicznych debat/spotkań partycypacyjnych; angażują mieszkańców w konsultację projektów władz.

Projekt realizowany jest przez Centrum Edukacji Obywatelskiej (Polska) i Fundację „Europa XXI” (Ukraina). Zapraszamy na FB projektu.

Projekt realizowany jest w ramach Polsko-Kanadyjskiego Programu Wsparcia Demokracji współfinansowanego z programu polskiej współpracy rozwojowej Ministerstwa Spraw Zagranicznych w Polsce oraz Kanadyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, Handlu i Rozwoju

 

Opracował: Janusz Żmijski

Centrum Edukacji Obywatelskiej

В.Волошко, Гимназия 23 года держит «марку, Газета "Провинция": № 45 (1296) 11.11.2015, http://www.konstantinovka.com.ua/node/25435

Załącznik: